Këndo, o lahutë e moçme,
me telat që njohin shekujt,
zgjoji malet prej guri,
zgjoji lumenjtë prej argjendi,
zgjoji hijet e të parëve
që flenë nën dheun e bekuar.
Këndo!
Se sonte nuk këndojmë
për një njeri të vetëm,
as për një trim të vetëm,
por për shpirtin e një populli
që eci përmes zjarrit
dhe doli i larë në dritë.
Në krye të maleve të larta,
atje ku retë puthin shkëmbin,
jetonte Shqiponja e Fundit.
Krahët i kishte prej stuhie.
Sytë prej vetë vetëtimës.
Fluturimin prej lirisë.
Ajo kishte parë mbretëri të lindnin.
Ajo kishte parë perandori të binin.
Ajo kishte parë lumenj gjaku
dhe oqeane lotësh.
Por kurrë
nuk kishte parë një zemër
më të fortë se ajo e njeriut.
Prandaj rrinte mbi majën më të lartë
dhe vështronte botën.
Poshtë saj kalonin brezat.
Njëri pas tjetrit.
Si valët e detit.
Disa vinin me këngë.
Disa me plagë.
Disa me ëndrra.
Disa me mall.
Por të gjithë bartnin
një copëz drite në shpirt.
Një ditë,
kur qielli u mbulua me re të zeza
dhe stuhia u ngrit mbi tokë,
erërat i thanë shqiponjës:
— Po vjen nata më e gjatë.
Malet u drodhën.
Pyjet ulën degët.
Lumenjtë heshtën.
Edhe yjet fshehën fytyrën.
Atëherë Shqiponja e Fundit
hapi krahët e saj gjigantë.
Fluturoi mbi lugina.
Fluturoi mbi dete.
Fluturoi mbi fshatra e qytete.
Dhe pa se njerëzit kishin frikë.
Pa fëmijë që qanin.
Pa nëna që luteshin.
Pa burra që shtrëngonin duart.
Por pa edhe diçka tjetër.
Shpresën.
Një dritë të vogël.
Një flakë të brishtë.
Një yll të fshehur.
Dhe kuptoi
se ajo flakë vlente më shumë
se të gjitha stuhitë e botës.
Prandaj zbriti pranë njerëzve.
Jo si mbretëreshë.
Jo si sunduese.
Por si mike.
U foli me gjuhën e erës:
— Mos kini frikë.
Nata nuk është fundi.
Nata është prova e dritës.
Dhe njerëzit dëgjuan.
Njëri ndezi një qiri.
Tjetri ndezi një vatër.
Një nënë ndezi një lutje.
Një fëmijë ndezi një ëndërr.
Dhe dalëngadalë
errësira nisi të tërhiqej.
Sepse drita,
edhe kur është e vogël,
ka fuqi më të madhe
se nata më e madhe.
Stuhia u zemërua.
Goditi malet.
Goditi detet.
Goditi zemrat.
Por sa më fort godiste,
aq më fort ngrihej shpresa.
Si bari pas dimrit.
Si agimi pas mesnatës.
Si kënga pas heshtjes.
Dhe erdhi mëngjesi.
Dielli doli i artë.
Lumenjtë nisën të këndonin.
Pyjet vallëzuan me erën.
Atëherë Shqiponja e Fundit
u ngjit sërish në majë.
Vështroi njerëzit.
Ata nuk ishin më të njëjtët.
Kishin plagë.
Por kishin mësuar.
Kishin humbur.
Por kishin fituar urtësi.
Kishin qarë.
Por tani dinin të buzëqeshnin.
Dhe shqiponja buzëqeshi.
Për herë të parë pas shumë shekujsh.
Pastaj ngriti krahët.
Më të mëdhenj se retë.
Më të fuqishëm se era.
Më të bukur se vetë agimi.
E para se të largohej
drejt horizontit të pafund,
la një amanet:
“Ruajeni dritën.
Kur bota të bëhet e ftohtë,
bëhuni zjarr.
Kur bota të bëhet e egër,
bëhuni mirësi.
Kur bota të humbasë shpresën,
bëhuni yll.
Sepse njeriu nuk matet
nga sa gjatë jeton,
por nga sa dritë lë pas.”
Dhe u largua.
Fluturoi përtej reve.
Përtej diellit.
Përtej kohës.
Por njerëzit thonë
se në netët më të qeta,
kur mali fle
dhe era ecën ngadalë mes lisave,
ende shihet hija e saj.
Një hije e madhe.
Një hije e shenjtë.
Që rrotullohet mbi botë
si kujtesa e përjetshme.
Dhe sa herë që një zemër
ngrihet pas rrëzimit,
sa herë që një njeri
zgjedh dashurinë mbi urrejtjen,
sa herë që dikush
mbron të vërtetën pa frikë,
Shqiponja e Fundit
rreh krahët diku në qiell.
Sepse ajo nuk ishte një zog.
Ajo ishte vetë shpirti i lirisë.
Dhe shpirti i lirisë
nuk vdes kurrë.
Ai jeton në këngë.
Jeton në kujtime.
Jeton në zemra.
Dhe zemrat e mëdha
janë më të forta se shekujt.
Më të larta se malet.
Më të gjera se detet.
Më të pavdekshme
se vetë koha.
