Vlerësim kritik-letrar
Ky vëllim poetik i autorëve Fadil H. Curri dhe Zymer Mehani paraqet një bashkëjetesë harmonike të dy zërave krijues, të cilët, ndonëse me individualitete të dallueshme poetike, bashkojnë në një horizont të përbashkët tematik dhe estetik: kujtesën historike, dashurinë për atdheun, vlerësimin e dijes, nderimin për sakrificën njerëzore dhe përgjegjësinë morale të fjalës artistike.
Në planin tematik, libri ndërtohet mbi disa shtresa ku dominon përkushtimi ndaj çështjeve themelore të identitetit kolektiv shqiptar. Poezitë trajtojnë me ndjeshmëri të veçantë temat e lirisë, rezistencës kombëtare, figurave historike, dëshmorëve dhe martirëve, duke i kthyer ato në pjesë organike të kujtesës sonë kulturore dhe historike. Krahas kësaj, një vend të rëndësishëm zënë poezitë kushtuar kulturës, librit, arsimit, fëmijërisë, familjes dhe figurave të dijes, çka dëshmon për një vetëdije të qartë të autorëve mbi rolin emancipues që letërsia dhe kultura kanë në jetën e një kombi.
Fadil H. Curri shquhet për një poezi të drejtpërdrejtë, me strukturë të qartë komunikimi dhe me një prirje të theksuar drejt vargut që bart mesazh qytetar, etik dhe kombëtar. Tek ai vërehet një afërsi me poezinë tradicionale shqiptare, ku motivet e atdheut, kultura, shkrimtari, libri dhe figura historike trajtohen me ton solemn dhe me një ndjenjë të fuqishme nderimi. Poezia e tij mbështetet kryesisht mbi qartësinë e mendimit dhe komunikimin e drejtpërdrejtë me lexuesin, duke ruajtur natyrshëm frymën autentike të përjetimit personal.
Nga ana tjetër, Zymer Mehani paraqitet me një univers poetik të ngjeshur figurativisht, ku ndërthuren elementi epiko-lirik, metafora e fuqishme, ironia sociale dhe refleksioni filozofik. Poezia e tij lëviz lirshëm nga temat historiko-kombëtare drejt kritikës së realitetit bashkëkohor, nga homazhi për figurat e lirisë deri te shqetësimi për deformimet morale, politike dhe shoqërore të kohës sonë. Në vargun e tij ndihen njëkohësisht tensioni emocional dhe vetëdija kritike, gjë që i jep krijimtarisë një dimension më të gjerë interpretimi estetik dhe qytetar.
Një element që i bashkon të dy autorët është bindja e përbashkët se poezia nuk duhet parë vetëm si akt estetik apo zbukurim formal i gjuhës, por si një formë e ndërgjegjes kolektive dhe si instrument për ruajtjen e identitetit kulturor. Në këtë kontekst, fjala poetike shndërrohet në dëshmi historike, akt kujtese, shprehje mirënjohjeje dhe mjet reflektimi për realitetin shoqëror.
Nga aspekti redaksional dhe gjuhësor, teksti është trajtuar me kujdes për të ruajtur autenticitetin krijues të secilit autor, duke bërë ndërhyrje vetëm në nivelin e drejtshkrimit, shenjave të pikësimit, strukturimit grafik dhe njëtrajtësimit formal të poezive. Këto ndërhyrje nuk synojnë ndryshimin e individualitetit poetik, por lehtësimin e komunikimit më të qartë dhe më natyrshëm me lexuesin.
Në planin letrar, ky vëllim përfaqëson një dokument të rëndësishëm të ndjenjës poetike bashkëkohore shqiptare, ku fjala artistike ruan ende funksionin e saj më të lartë: të dëshmojë kohën, të mbrojë kujtesën dhe të ndërtojë ura komunikimi mes historisë, njeriut dhe së ardhmes.
Si i tillë, ky libër meriton të lexohet jo vetëm si një përmbledhje poetike me vlera tematike dhe artistike, por edhe si një dëshmi se letërsia vazhdon të mbetet një nga hapësirat më të rëndësishme ku ruhet memoria kombëtare, forcohet vetëdija qytetare dhe kultivohet dashuria për gjuhën, librin dhe atdheun.
“Dritë në vargje” vjen si dëshmi se poezia shqiptare vazhdon të jetojë aty ku fjala lind nga kujtesa, forcohet nga përjetimi dhe mbetet në shërbim të njeriut dhe kombit
