Nga Corina Junghiatu
Në historinë e letërsisë bashkëkohore ekzistojnë vepra që lexohen vetëm për kënaqësi
estetike dhe ekzistojnë vepra që arrijnë të depërtojnë në thellësinë e ndërgjegjes njerëzore,
duke u shndërruar në përvoja të vërteta emocionale. Romani “PËRTEJ OQEANIT” i autores
Angela Kosta, botuar në Itali në vitin 2019 dhe i disponueshëm në të gjitha libraritë fizike dhe
platformat online, bën pjesë pikërisht në këtë kategori të rrallë librash që nuk harrohen lehtë,
sepse nuk lexohen vetëm me sy, por ndihen me shpirt. Kjo vepër nuk paraqitet thjesht si një
roman dashurie në kuptimin tradicional të fjalës. Ajo është një rrëfim i fuqishëm njerëzor, një
udhëtim emocional dhe filozofik në labirintet më të fshehta të zemrës, aty ku njeriu përballet
me dashurinë, humbjen, frikën, kujtesën, vetminë dhe shpresën. Angela Kosta ndërton një
univers narrativ ku ndjenjat marrin një dimension pothuaj metafizik dhe ku çdo faqe bëhet një
reflektim mbi ekzistencën njerëzore.
Që në faqet e para, lexuesi kupton se ndodhet përballë një historie që nuk synon vetëm të
tregojë një ngjarje, por të zbulojë plagët dhe bukurinë e shpirtit njerëzor. Autorja shkruan me
një gjuhë të pasur, elegante dhe thellësisht poetike, duke krijuar një atmosferë intime ku çdo
emocion duket i prekshëm. Në këtë roman nuk ka asgjë artificiale apo të ekzagjeruar: gjithçka
rrjedh natyrshëm, me një ndjeshmëri të rrallë artistike.
Pata privilegjin dhe emocionin e madh ta përkthej këtë vepër në gjuhën rumune me titullin
“Dincolo de Ocean”, dhe gjatë këtij procesi kuptova se fuqia e këtij romani shkon përtej kufijve
gjuhësorë dhe kulturorë. Historia e tij komunikon me çdo zemër njerëzore, pavarësisht
kombësisë apo kulturës. Ky është një nga treguesit më të qartë të universalitetit të një vepre të
madhe letrare.
Në qendër të romanit qëndron historia prekëse e Anxhelos dhe Flavias, dy personazhe që
mishërojnë dashurinë e pastër, të brishtë dhe tragjikisht të pamundur. Marrëdhënia e tyre
zhvillohet në një dimension emocional ku koha duket sikur humbet logjikën e zakonshme dhe
transformohet në një prani të rënduar, të ngadaltë dhe ndonjëherë gati mizore.
Çdo takim, çdo fjalë, çdo heshtje midis tyre mbart një tension të thellë emocional që e mban
lexuesin të lidhur pas rrëfimit deri në faqen e fundit. Padyshim Flavia është një nga figurat më
të ndjera dhe më delikate të romanit. Ajo nuk përfaqëson vetëm një grua të përballur me
sëmundjen, por vetë simbolin e brishtësisë njerëzore. Sëmundja e saj nuk përdoret nga
autorja si një element melodramatik; përkundrazi, ajo bëhet një prani e heshtur, një hije që
shoqëron çdo moment të jetës së saj dhe që i jep rrëfimit një intensitet emocional të
jashtëzakonshëm. Angela Kosta arrin me mjeshtëri ta paraqesë Flavian si një qenie femërore
plot dritë, ndjeshmëri dhe pastërti shpirtërore. Lexuesi nuk ndien keqardhje të thjeshtë për të;
ai ndien një lidhje të thellë emocionale, sepse Flavia bëhet simbol i të gjithë atyre njerëzve që luftojnë në heshtje kundër fatit, sëmundjes dhe kundër kohës. Çdo mendim i saj, çdo gjest dhe
çdo heshtje fiton një peshë poetike që e bën personazhin të paharrueshëm.
Jeta e Flavias zhvillohet në një dimension ku koha duket e pezulluar. Çdo ditë bëhet e çmuar,
çdo kujtim merr vlerën e përjetësisë dhe çdo çast dashurie fiton një rëndësi absolute. Pikërisht
këtu qëndron një nga arritjet më të mëdha artistike të autores: aftësia për ta transformuar
përditshmërinë në poezi dhe dhimbjen në reflektim universal.
Në anën tjetër qëndron Angelo, personazh dhe figurë mashkullore i ndërtuar me një
ndjeshmëri të jashtëzakonshme psikologjike. Ai mishëron besnikërinë emocionale, forcën e
kujtesës dhe rezistencën shpirtërore përballë humbjes së pashmangshme. Dashuria e tij për
Flavian nuk kufizohet nga koha, distanca apo frika. Përkundrazi, ajo rritet pikërisht nëpërmjet
vuajtjes dhe mungesës.
Angelo është personazhi që mbart mbi supe peshën e kujtesës. Ai dashuron edhe atëherë kur
gjithçka duket e humbur. Nëpërmjet tij, autorja shpreh idenë se dashuria e vërtetë nuk
përfundon me praninë fizike, por vazhdon të ekzistojë në kujtesë, në shpirt dhe në heshtjet e
zemrës. Kjo e bën marrëdhënien e tyre jo vetëm romantike, por thellësisht ekzistenciale.
Simboli më i fuqishëm i romanit është padyshim oqeani. Oqeani nuk është thjesht një hapësirë
gjeografike apo një element dekorativ i subjektit. Ai shndërrohet në metaforën qendrore të
veprës: një kufi i pafund midis jetës dhe humbjes, midis asaj që njeriu dëshiron dhe asaj që
realiteti i lejon të jetojë. Oqeani është distanca emocionale, vetmia, pritja, frika dhe
njëkohësisht shpresa. Angela Kosta e përdor këtë simbol me një finesë poetike të
jashtëzakonshme. Çdo përmendje e oqeanit merr kuptime të shumëfishta dhe krijon një
dimension reflektues që e bën romanin të ngrihet përtej një historie të zakonshme dashurie.
Në këtë mënyrë, oqeani bëhet metafora universale e vetë ekzistencës njerëzore: i pafund,
misterioz, i bukur dhe njëkohësisht i dhimbshëm.
Një element tjetër që e bën këtë roman të veçantë është mënyra sesi autorja ndërton
heshtjen. Në shumë momente, janë pikërisht heshtjet ato që flasin më shumë se dialogët. Ka
faqe ku emocionet nuk shprehen drejtpërdrejt, por ndihen fuqishëm në nëntekst, në atmosferë
dhe në ritmin e rrëfimit. Kjo kërkon një pjekuri të lartë artistike dhe një kontroll të
jashtëzakonshëm të gjuhës letrare.
Fundi i romanit është ndër aspektet më prekëse dhe më të fuqishme të veprës. Vdekja e
Flavias nuk paraqitet si një mbyllje definitive, por si një vazhdimësi emocionale që mbetet e
gjallë në shpirtin e lexuesit. Historia nuk mbaron realisht; ajo vazhdon të jetojë në kujtesë, në
reflektim dhe në heshtjen që mbetet pas faqes së fundit.
Ky fund i hapur emocionalisht është një zgjedhje artistike shumë e rëndësishme. Autorja nuk
kërkon të japë përgjigje absolute, por i lë lexuesit hapësirën për të medituar mbi dashurinë,
humbjen dhe përjetësinë e kujtesës. Pikërisht kjo e bën romanin të vazhdojë të jetojë edhe
pasi libri mbyllet.
Forca më e madhe e romanit “PËRTEJ OQEANIT – DINCOLO DE OCEAN” qëndron nëaftësinë e autores për ta kthyer dhimbjen në art dhe dashurinë në një formë të përjetshme
shpirtërore. Angela Kosta dëshmon një stil të konsoliduar letrar, të pasur me ndjeshmëri,
elegancë dhe thellësi psikologjike. Shkrimi i saj depërton natyrshëm në ndërgjegjen e lexuesit
dhe krijon një lidhje të fortë emocionale që vazhdon gjatë.
Angela Kosta, si shkrimtare, poete, gazetare, përkthyese dhe botuese, përfaqëson sot një nga
figurat më aktive dhe më të vlerësuara të kulturës bashkëkohore ndërkombëtare. Përmes
veprave të saj ajo ka ndërtuar ura komunikimi mes kulturave dhe gjuhëve të ndryshme, duke
promovuar një letërsi të bazuar mbi humanizmin, ndjenjën dhe reflektimin shpirtëror.
Duke mos e humbur autenticitetin emocional, “PËRTEJ OQEANIT” rikthen fuqinë e ndjenjës
së vërtetë dhe të fjalës së sinqertë. Ky roman i kujton lexuesit se dashuria, edhe kur është e
dhimbshme, mbetet një nga përvojat më të thella dhe më transformuese të jetës njerëzore.
“PËRTEJ OQEANIT – DINCOLO DE OCEAN” nuk është thjesht një libër për t’u lexuar. Ai
është një udhëtim emocional, një reflektim mbi jetën dhe një përvojë shpirtërore që mbetet
gjatë në zemrën e lexuesit. Është një roman që nuk shuhet me kalimin e kohës, por vazhdon
të jetojë në kujtesë si një melodi e largët dhe e paharrueshme.
Një vepër e destinuar të mbetet përgjithmonë në zemrën e kujtdo që do të ketë fatin jo vetëm
ta lexojë, por ta përjetojë me shpirt.
