Në moshën 15-vjeçare, kur Kosova po digjej, Ramë Lahaj nuk ishte në asnjë skenë. Ishte ushtar.
I lindur më 3 nëntor 1983 në Istog, më i vogli i tetë fëmijëve në një familje pa traditë muzikore, Lahaj e ka përshkruar vetë atë kohë pa zbukurim.
Kur shpërtheu lufta, shkollat ishin mbyllur dhe mbijetesa kishte zënë vendin e çdo ëndrre. Në një intervistë për Sydney Morning Herald ai tha se të gjithë donin të ndihmonin, prandaj u bashkua me Ushtrinë Çlirimtare të Kosovës.
Muajt si ushtar, shtoi ai, e mësuan ta çmojë gjithçka që vjen me jetën.
Në një bisedë të mëvonshme me Edi Ramën e përsëriti të njëjtën vijë: në ’99 lufta u kishte ardhur në shtëpi dhe, edhe pse 15 vjeç, kishte qenë pjesë e saj. Dhimbjen e atij rrugëtimi e njeh, tha, edhe pse si fëmijë.
Pas luftës nuk shkoi menjëherë drejt operës. Mbaroi një drejtim të teknologjisë së informacionit. Muzika hyri vonë. Rreth moshës 21-vjeçare nisi të eksperimentojë me zërin, pa background muzikor familjar. Diplomoi në Akademinë e Arteve në Tiranë më 2008.
Debutimin e madh e bëri si Alfredo në La Traviata, dhe shpejt erdhi edhe Macduff në Macbeth në Operën Shtetërore të Hungarisë.
Kthesa erdhi në 2016, kur fitoi Operalia-n, konkursin e Plácido Domingos. Prej aty skenat nuk ishin më premtim: Royal Opera House Covent Garden, Opera Kombëtare e Parisit, Teatri Bolshoi në Moskë, Arena di Verona, Gran Teatre del Liceu, Teatro Real i Madridit, Deutsche Oper Berlin, Staatsoper Berlin, Los Angeles Opera, Opera Australia në Sidnej. Rolet që e kanë shoqëruar janë Alfredo, Duka i Mantovës në Rigoletto, Rodolfo në La Bohème, Edgardo në Lucia di Lammermoor, Pinkerton në Madama Butterfly.
Kosova e ka njohur edhe jashtë skenës. Ka marrë medaljen presidenciale për afirmimin e vendit në botë dhe është emëruar ambasador global i kulturës, me pasaportë diplomatike. Është edhe themelues i Rame Lahaj International Opera Festival, festivalit të parë të operës në rajon.
Rruga nga Istogu i vitit 1999 te Covent Garden nuk është legjendë e ndërtuar më vonë. Është rrëfim që e ka bërë vetë: së pari ushtar, pastaj tenor. Nga lufta për liri te skenat më të mëdha të botës, rrugëtimi i tij mbetet një nga dëshmitë më të qarta të qëndresës kosovare.
