BallinaKulturëGjuha shqipe drejt fshirjes !

Gjuha shqipe drejt fshirjes !

Përgatiti : Nertila Meta

22 Nëntori: kur shteti e harron gjuhën, e çarmatos vetë kombin

​Sot, më 22 nëntor, në ditën që duhet të jetë festë e mendjes dhe e shpirtit tonë, gjuha shqipe po përjeton një nga periudhat më të zymta të përdorimit të saj të përditshëm. Jo nga ndonjë pushtues i jashtëm, por nga neglizhenca jonë institucionale, nga rehatia e gabuar dhe nga një kompleks inferioriteti që po na gërryen çdo ditë.

​Gjuha është arma më e fortë e një kombi, kufiri më i shenjtë që nuk pushtohet me tanke, por dorëzohet pa zhurmë kur ne vetë e lëmë pas dore. Sot, kjo armë po ndryshket në duart tona.
​Kur institucionet i vënë shpinën shqipes
​Çfarë presim nga brezat e rinj kur vetë shteti dhe ministritë e tij flasin në gjysmëgjuhë? Kur institucionet publike promovojnë projekte dhe programe me etiketa të huaja si “after school”, në një kohë kur shqipja e pastër ka një shprehje të qartë, të bukur dhe të plotë — “pas shkolle” — mesazhi që u jepet të rinjve është i qartë: gjuha jonë nuk mjafton, ajo është e dorës së dytë.
​Kjo nuk është thjesht modë apo “modernitet”. Është dorëzim pa kushte.

Shteti ka detyrë kushtetuese dhe morale të mbrojë, kultivojë dhe standardizojë gjuhën shqipe, jo ta zëvendësojë atë me anglizma të panevojshëm për t’u dukur më “europian” apo më “bashkëkohor”. Europa nuk të respekton më shumë kur harron veten; përkundrazi, të vlerëson kur ke identitet të fortë.

​Përditshmëria nën pushtimin e gjysmëgjuhës sonë.

​Problemet e shqipes sot nuk janë vetëm në librat apo në fjalorë — ato janë në çdo bisedë të përditshme, në rrugë, në ekrane dhe në familje: ​Prindërit në gjysmëanglisht e gjysmëgreqisht: Në shumë familje, brenda dhe jashtë vendit, fjalitë ndërtohen me copëza të huaja, sikur shqipes t’i mungojnë fjalët për të shprehur emocionin, punën apo jetën e përditshme. ​Fëmijët më shpejt në kurse të huaja se te gjuha amtare: Gjuha e huaj është vlerë dhe nevojë e kohës, por kur fëmija mëson më parë të numërojë, të këndojë apo të shprehet në një gjuhë tjetër sesa në gjuhën e nënës, renditja e vlerave është përmbysur.

​Media, reklamat dhe bizneset: Vitrinat e dyqaneve, menytë, reklamat dhe emisionet televizive janë mbushur me fjalë të huaja, shpesh të shkruara gabim dhe pa asnjë nevojë reale. Shqipja trajtohet si dekor, jo si themel.

​Varfërimi i fjalorit dhe gjuhës së rrugës: Fjalët e bukura, të sakta dhe me peshë po zëvendësohen nga zhargone të varfra, fjalë të pakuptimta dhe shkurtime të ngurta që e bëjnë të menduarit më sipërfaqësor.

​Mungesa e kontrolleve dhe e ndëshkimit institucional: Kur ligji dhe rregullat për përdorimin e gjuhës shqipe në hapësirën publike, në shkolla ,në institucione dhe në media nuk zbatohen, padrejtësia ndaj gjuhës bëhet normë.

​Pa gjuhë të fortë, nuk ka komb të fortë
​Një komb që e lë gjuhën pas, rrezikon të humbasë kujtesën, logjikën e tij të brendshme dhe lidhjen me rrënjët. Gjuha nuk është thjesht mjet komunikimi; është mënyra se si ne e shohim botën, si mendojmë, si duam dhe si rezistojmë.
​22 nëntori nuk duhet të kalojë me fjalime të thata protokollare dhe postime me fraza të gatshme. Duhet të jetë një thirrje zgjimi: kthejeni shqipen në vendin që i takon — në krye! Jo si fjalë boshe patriotike, por si vepër çdo ditë: në familje, në shkollë, në media dhe në çdo vendim të shtetit.
​Sepse nëse e humbasim gjuhën, nuk kemi humbur veç disa fjalë — kemi humbur veten.

TË NGJASHME

Komento

Shkruani komentin
Shkruani emrin

TË FUNDIT