Shkruan Menda VRETO
Një fëmijë ecën mbi një tub të madh gazi.
Ai nuk e di se nën këmbët e tij rrjedh një nga format më të fuqishme të energjisë në botë.
Nuk e di se aty poshtë kalojnë pasuri, pushtet dhe e ardhme.
Nën tokën e tij rrjedhin miliarda dollarë: naftë, gaz, minerale, burime që ushqejnë kombe të tëra.
Ato kalojnë kufij të padukshëm, udhëtojnë përmes tubacioneve gjigante, anijeve cisternë dhe tregjeve ndërkombëtare.
Arrijnë në rafineri, në industri, në fabrika që nuk ndalen kurrë.
Ndriçojnë qytete të tëra gjatë natës, vënë në lëvizje makina, aeroplanë, teknologji moderne.
Por nuk e ndriçojnë shtëpinë e tij.
Ai jeton pikërisht mbi atë pasuri që ushqen botën.
Megjithatë, realiteti i tij është i thjeshtë dhe i rëndë: rrugë të pashtruara, ujë i ndotur, mungesë ushqimi dhe shkolla pa kushte minimale.
Tokat e tij prodhojnë energji për kontinente të tjera, por nuk i sigurojnë energji as jetës së tij të përditshme.
Në shumë vende të botës kjo nuk është metaforë, por realitet.
Në deltën e Nigerit, për shembull, toka është një nga më të pasurat në Afrikë për naftë dhe gaz.
Por komunitetet lokale shpesh përballen me ndotje të madhe, peshkim të shkatërruar, mungesë uji të pastër dhe varfëri ekstreme.
Flakët e gazit që digjen pa pushim ndriçojnë qiellin e natës, por nuk ndriçojnë jetën e njerëzve poshtë tyre.
Në Lindjen e Mesme, vende me rezerva gjigante nafte financojnë ekonomi moderne dhe qytete luksoze, ndërsa në disa zona të largëta brenda të njëjtave shtete, njerëzit ende përballen me mungesë mundësish dhe pabarazi.
Në Afrikën Qendrore, minierat nxjerrin ar, diamante dhe koltan — minerale që përdoren në telefonat, kompjuterët dhe teknologjitë e botës moderne.
Por shpesh ata që i nxjerrin këto minerale jetojnë pa stabilitet, pa mbrojtje, dhe me paga minimale që nuk pasqyrojnë vlerën reale të asaj që nxjerrin nga toka.
Në Amerikën Latine, pyje dhe toka të pasura me burime natyrore shfrytëzohen nga kompani të mëdha, ndërsa komunitetet indigjene shpesh humbasin tokën, ujin dhe mënyrën e tyre tradicionale të jetesës.
Nuk është natyra e padrejtë.
Toka nuk zgjedh kush duhet të pasurohet.
Nafta nuk vendos kush duhet të vuajë.
Është sistemi njerëzor që vendos.
Një sistem global ku kontratat ndërkombëtare shpesh favorizojnë ata që kanë pushtet ekonomik,
ku kompanitë shumëkombëshe nxjerrin burime në një vend dhe fitimet përfundojnë në një tjetër,
dhe ku komunitetet lokale mbeten vetëm me pasojat: ndotje, varfëri dhe mungesë zhvillimi.
Pasuria nxirret nga toka me shpejtësi, përpunohet dhe largohet në tregjet globale.
Por shumë pak prej saj kthehet tek ata që jetojnë mbi atë tokë.
Dhe në këtë rrugë të gjatë, humbet diçka shumë më e rëndësishme se paraja: dinjiteti njerëzor.
Si është e mundur që nën të njëjtën tokë ka miliarda vlerë
dhe mbi atë tokë ka uri?
Është e mundur sepse bota ka ndërtuar një sistem ku vlera e burimeve matet në tregje, por vlera e jetës nuk matet me të njëjtën peshë.
Sepse një fuçi nafte mund të ketë çmim të lartë në bursë, ndërsa një fëmijë pa ushqim nuk ka çmim në asnjë treg.
Megjithatë, realiteti është i qartë dhe i përditshëm.
Ka fëmijë që ecin mbi tuba industrialë për të shkuar në shkollë.
Ka familje që jetojnë pranë puseve të naftës, por nuk kanë energji elektrike në shtëpi.
Ka njerëz që punojnë në toka të pasura, por nuk përfitojnë nga pasuria e tyre.
Çdo ditë ata jetojnë mbi një kontradiktë të madhe:
botën që prodhon pasuri pa fund, dhe jetën që nuk merr pjesën e saj.
Dhe sa më shumë kalon koha, aq më e qartë bëhet një e vërtetë e hidhur:
problemi nuk është mungesa e burimeve, por mënyra si shpërndahen ato.
Sepse toka nuk është e varfër.
Nuk janë burimet që mungojnë.
Nuk është natyra që ka dështuar.
Është njerëzimi që ka ndërtuar një sistem ku disa ecin mbi pasuri që nuk e prekin kurrë,
dhe të tjerë jetojnë në mungesë, mbi vetë burimin e pasurisë.
Dhe kjo e vërtetë nuk mund të mbetet e heshtur përgjithmonë.
Sepse një botë që ngre qytete mbi pasurinë e disa tokave dhe lë njerëzit e atyre tokave në uri, nuk është botë e drejtë.
Është një botë që duhet të ndryshojë — përndryshe, kontradikta do të vazhdojë të ecë bashkë me ne, çdo ditë, mbi këmbët e fëmijëve që nuk kanë asgjë, ndërsa nën ta rrjedh gjithçka.
